Offerman Consulting
spacer Zone

De echte waarde van TCO en ROI

Alles draait tegenwoordig om Total Cost of Ownership en Return on Investment. Alle performance indicatoren, metingen van efficiëncy en effectiviteit, en investeringsbeslissingen zijn teruggebracht tot twee magische getallen waarin alle wijsheid is vervat. De decision maker hoeft alleen nog te kijken of hij genoeg geld op zak heeft. Vroeger verdedigde hij zich achteraf door te wijzen op het feit dat hij toch uitsluitend met betrouwbare partijen en gerenomeerde merken in zee was gegaan. Nu verwijst hij naar een hoge ROI en een lage TCO, hem ingefluisterd door zijn adviseurs.

Deze kwantificering van de ICT wordt vaak in verband gebracht met de professionalisering van onze sector. In de praktijk blijken TCO en ROI echter vooral handig om zaken die nog steeds net zo ongrijpbaar zijn als voorheen te vangen in drie-letter-woorden. Daarmee worden ze weliswaar hanteerbaarder, maar zeker niet minder vaag.

In de ergste gevallen ontstijgen TCO en ROI het drie-letter-niveau zelfs nooit. Ze doorlopen het hele traject zonder ooit ingevuld te worden. Zoals variabelen in de wiskunde: je kunt er mee optellen, aftrekken, differentiëren en integreren tot je er nachtmerries van krijgt, zonder dat een enkele variabele ooit een concrete waarde hoeft te krijgen.

En als ze dan uiteindelijk toch een waarde krijgen, dan zit daar vaak weer een onzekerheidsmarge omheen die ze volledig onbruikbaar maakt. Waar wetenschappers het moeten doen met een betrouwbaarheidsinterval van minstens 95 procent, leveren analisten regelmatig voorspellingen af van het kaliber "varierend van 10 tot 170 procent". Daarbij suggereren hele strenge definities van de TCO en ROI dat alles tot op de cent nauwkeurig is uitgezocht, maar blijken ze vooral bedoeld om alle moeilijk meetbare factoren (vaak met veel grotere invloeden!) officieel buiten de deur te houden. De kosten van aanschaf, onderhoud, personeel en downtime zijn eenvoudig uit te zoeken en op te tellen. Veel belangrijker zaken als schade aan een merk, first mover advantage door een snelle time-to-market, en gemiste kansen door een dichtschuivend window of opportunity vind u nooit terug in dergelijke berekeningen.

De echte waarde van TCO en ROI blijkt te schuilen in het belang dat de gebruikers eraan hechten. Bij het Italiaanse Pirelli, fabrikant van rubber banden en profielen, worden alle investeringen tot in den treure gekwantificeerd. Niet omdat ze zo'n waarde hechten aan TCO en ROI, maar omdat ze moeten opereren in een markt met flinterdunne marges.

In schril contrast hiermee staan de beslissingsprocessen van de Amerikaanse investeringsbank van de Lehman Brothers. Peter Belina, Vice President Middleware and Tools, legde vorig jaar op een Tibco-congres aan een paar honderd zwaargewichten uit hoe men bij de Lehman Brothers, financiële rekenmeesters bij uitstek, met ICT investeringsbeslissingen omgaat: "Als de bank als geheel het afgelopen jaar goed heeft gepresteerd, dan heeft de ICT-afdeling dat ook. Punt uit." Hoewel dit gezichtspunt het gevolg zou kunnen zijn van een perfecte integratie tussen business en ICT of een holistische visie op de organisatie van de Lehman Brothers, is het veel eenvoudiger dan dat: de Lehman Brothers hebben poen zat!

Kortom, de opkomst van TCO en ROI heeft dus helemaal niets te maken hebben met de professionalisering van de ICT-sector, maar vooral met het opdrogen van de tot voor kort onbeperkt beschikbare financiële middelen.

Deze column verscheen eerder in CIO, april 2003.