Begin volgend jaar gelden er nieuwe inkoopregels voor alle overheden. Hoewel ICT-leveranciers achter de duurzaamheidsdoelstellingen staan, zijn zij niet tevreden met de manier waarop de nieuwe criteria worden ingevoerd. De snelheid, de gerichtheid op specifieke middelen, en de strenge aanbestedingsregels maken het lastig om het aanbod op het nieuwe beleid af te stemmen.
Het nieuwe duurzame inkoopbeleid van de overheid gaat begin volgend jaar officieel van start. Dan liggen er criteria voor de verwerving van vijfenveertig verschillende productgroepen. Voor de centrale overheid moeten alle aankopen daaraan voldoen, voor de provincies en waterschappen de helft, en voor gemeenten driekwart.
Doelgericht
Leveranciers en hun koepels hebben zich afgelopen jaar ingespannen om hun belangen te behartigen bij de totstandkoming van die inkoopregels. Voor ICT~Office, de branchevereniging voor de Nederlandse IT- en telecom-sector, lag de nadruk op de manier waarop de criteria geformuleerd zouden worden. "SenterNovem heeft het afgelopen jaar een heleboel trajecten gehad om die regels op te stellen," vertelt Michiel Cuijpers, manager ICT & Duurzaamheid bij ICT~Office. "Daar hebben wij op gereageerd en gelobbied. Wij wilden dat de criteria meer op het doel in plaats van de middelen gericht zouden zijn.
Voorbeeld daarvan zijn de toner-cartridges en de eisen die aan het plastic werden gesteld. Daarbij werd alleen naar de cartridges zelf gekeken en niet naar de gedachte erachter. Op die manier sluit je een printerfabrikant uit die zijn cartridges zo heeft ontwikkeld dat die passen in een groene keten van chloorvrij papier, recyclebare printers, verminderd kleurgebruik et cetera."
Energie-efficiëntie
Volgens Michiel Cuijpers heeft SenterNovem te weinig met de markt gesproken. Hij is dan ook niet tevreden over de inkoopregels. Behalve dat deze in eerste instantie te veel op de middelen gericht waren, vindt ICT~Office dat aanbestedingen in het algemeen helemaal los zouden moeten staan van het overheidsbeleid. "Wij zijn voor een speelveld waarin iedereen gelijke kansen heeft. Dat is inderdaad een principieel standpunt."
Michiel Cuijpers benadrukt dat vanuit de ICT sector zelf al duurzame initiatieven worden ontwikkeld. "We werken samen met SenterNovem aan een efficiënter energieverbruik. In die MeerJarenAfspraak energie-efficiëntie (MJA) kijken we zowel naar het verbruik binnen de sector als naar ICT als middel om het verbruik buiten de sector terug te dringen."
Het Nieuwe Werken is een goed voorbeeld van dat laatste. "ICT wordt vaak gezien als een kostenpost," aldus Michiel Cuijpers, "die verbruikt energie. Maar ICT kan ook besparingen opleveren." Hij verwijst daarbij naar het rapport "The potential global CO2 reductions from ICT use" van het WNF. "De komende jaren zal het energieverbruik nog stijgen. Maar er kunnen bijvoorbeeld in het onderwijs, de gebouwde omgeving en het transport besparingen worden behaald door te gaan telewerken of andere ICT-toepassingen in te voeren."
Energie~Tafels
"Wij zijn niet een traditionele branchevereniging," vertelt Michiel Cuijpers. "We willen ons ook in bredere zin profileren. Zo zetten we nu ook Energie~Tafels op. Daarin brengen we energie-intensieve sectoren en ICT-bedrijven bij elkaar. Die praten dan over zaken als dubbel opgeslagen bestanden, PC's die altijd aan staan, en de mogelijkheden om duurzaam te gaan werken."
Desondanks heeft SenterNovem niet voor de MJA gekozen maar een eigen limiet voor het energieverbruik in een rekencentrum vastgesteld. "Dat is veel te gedetailleerd," zegt Michiel Cuijpers. "Wij hebben geprobeerd om MAE en de duurzaamheidsregels bij elkaar te brengen. MAE heeft een open structuur. Het is een doelvoorschrift waarin efficiëntie wordt vastgelegd in een percentage per jaar, en niet afhankelijk is van bijvoorbeeld een specifieke airconditioning."
Korting
Hoewel de nieuwe inkoopregels binnenkort van start gaan, ziet Michiel Cuijpers dat nog niet terug in de markt. "Wij zijn een pre-competitieve organisatie. We zien dus niet de individuele contracten. Maar in het algemeen wordt bij inkooptrajecten vooral gekeken naar de korting. We zien nog geen mindshift bij klanten, ook niet bij de overheid. Inkopers worden afgerekend op de korting die ze kunnen behalen. Het energieverbruik valt onder een andere afdeling, meestal niet eens onder de ICT maar onder de facilitaire dienst. Wij zouden willen dat er meer gekeken zou worden naar samenhangende eco-business modellen."
Waar ICT~Office aangeeft nog geen concrete veranderingen in de markt te zien, signaleert Centric weldegelijk een veranderende overheidsvraag. "We zien dat nadrukkelijk terug in de aanbestedingen," zegt Mechtild Kuijpers, manager van het aanbestedingsbureau en sinds een klein jaar directeur sustainability. "We deden al veel aan duurzaamheid, maar brachten dat niet zo naar buiten. De laatste tijd is er die maatschappelijke tendens. Vandaar dat ik deze functie heb gekregen, om te laten zien wat we bij Centric doen. We zijn dat nu in kaart aan het brengen, samen met die zaken die volgend jaar meer aandacht moeten krijgen."
Moeilijk
Wat de duurzaamheidsregels voor Centric lastig maakt, is dat een aantal organisaties voorop wil lopen. Gemeenten proberen zich bijvoorbeeld op die manier te onderscheiden van andere. Daarbij nemen ze alvast een voorschot op de criteria die pas vanaf 2015 verplicht zijn. "Dat is moeilijk voor een leverancier. We kunnen niet alles doen. Als we een inkoopvraag krijgen, moeten we nagaan of we in die extra eisen mee willen gaan."
"De trend naar duurzaamheid is een feit, maar wordt in een te kort tijdsbestek doorgevoerd. Dat maakt het voor bedrijven moeilijk te kunnen leveren. Wij zitten als Centric in een goede positie, maar ik zie ook bedrijven in de problemen komen."
De strenge aanbestedingsregels vormen daarbij een extra handicap. "Het moeilijkste vind ik dat we daar niet met de klant over kunnen praten. Bij een aanbesteding moet alles schriftelijk gebeuren." Mechtild Kuijpers noemt een aanbesteding waarin gevraagd werd om cradle-to-cradle (C2C) als voorbeeld. Dat is een heel innovatief concept dat nog niemand zo aan kan bieden. "Als je daar samen over kunt praten, dan kom je er wel uit."
Spartelen
Net als Michiel Cuijpers denkt ook Mechtild Kuijpers dat de markt belangrijke veranderingen zal ondergaan, maar dat daar wel een paar jaar overheen zullen gaan. Daarbij is bovendien de vraag in hoeverre duurzaamheid straks daadwerkelijk meegewogen gaat worden. Mechtild Kuijpers ziet organisaties waar duurzaamheid en prijs beide 25 procent van de beslissing uitmaken. Maar er zijn er ook waar duurzaamheid maar voor vijf procent bepalend is.
De rol van inkoper zal in die tijd sterk veranderen. "Die zal veelzijdiger moeten worden. Inkopers zullen nieuwe kennis op moeten doen. Je ziet ze nu spartelen."
Nederlands (nl-NL) 
English (United Kingdom) 
Plaats reactie